Konsumpcja książek
w marcu 2019

Książka, kieliszek wódki, słodkie ciacho, słodkie ciało, papierosek? Czymś się różnią? Tak mi się wydawało, do wczoraj. Wszystkie te dobra uzależniają. Romantycy? Marzyciele? O co im chodzi? O konsumpcję. O pożeranie. A czy to ważne, na co mają ogromny apetyt? Współczesna kultura konsumpcji stała się jednym z centralnych rozważań kulturoznawstwa – dyscypliny naukowej, która w czasach filozofii postmodernistycznej prawie wyparła socjologię.
Kościół katolicki widzi w konsumpcjonizmie siłę destrukcyjną i stawia go na równi z laicyzacją. Oburzał się stosownie Jan Paweł II i Benedykt XVI, robi to też papież Franciszek.
Nikt nie bierze ich poważnie. Nawet kardynałowie i biskupi mają ogromne apetyty na dobra doczesne i je zaspakajają.

Zygmunt Baumann i jego Społeczeństwo w stanie oblężenia:

„potrzeba” pobudzająca członków społeczeństwa konsumpcyjnego, (…), ma podtrzymywać napięcie – i coraz bardziej się wzmagać. (…) Społeczeństwo konsumpcyjne głosi niemożność zaspokojenia i własny postęp mierzy stale rosnącym pożądaniem.”


Niedawno powiedziałam do córki: Kto nigdy nie przeszedł przez ulicę wpatrzony w ekran smartfona, niech pierwszy rzuci kamieniem! A teraz powiem:

Kto nie ma apetytu na nowe gadżety, na nowe kiecki, samochody, książki itd., kto nie wije się jak robak Franciszek na ekranie mikrokomuptera Meritum, by pochłonąć ciągle coś nowego, więcej i więcej, niech rzuci jednym z tych kamieni na stosie! Ile potrzebujesz kiecek? Ile potrzebujesz mieszkań? Ile potrzebujesz obrazów, ile książek? Ile pieniędzy? Ile krzeseł? To znaczy, ile ich użyjesz?

I nie mogę okazywać wyższości, że ja pożeram książki. Kupuję ciągle nowe, a nie wszystkie zdążę przeczytać i przemyśleć. Konsumuję książki zbyt namiętnie, zbyt zachłannie. Zaczarowana słowami Czesława Miłosza:

O książce

Gdzież jest miejsce dla ciebie w tym wieku zamętu,
książko mądra, spokojna, stopie elementów
pogodzonych na wieki spojrzeniem artysty?
(…)
My niespokojni, ślepi i epoce wierni,
gdzieś daleko idziemy, nad nami październik
szumi liściem, jak tamten łopotał sztandarem.
My nie­spo­koj­ni, śle­pi i epo­ce wier­ni,
gdzieś da­le­ko idzie­my, nad nami paź­dzier­nik
szu­mi li­ściem, jak tam­ten ło­po­tał sztan­da­rem.
Waw­rzyn jest nie­do­stęp­ny nam, świa­do­mym kary,
jaką czas tym wy­zna­cza, któ­rzy po­ko­cha­li
do­cze­sność, ogłu­szo­ną ha­ła­sem me­ta­li
.

I podziwiam Zbigniewa Herberta, że wystarczy mu jedna książka do czytania. Jest tu ktoś, kto ciągle czyta jedną książkę i znajduje w niej wszystko? Ja nie, ja idę tunelem jak robak i pożeram książki, co jedną zjem, to widzę dalej następny cel. Jak don Juan (przytaczam od Z. Baumanna), dla którego esencją życia było uwodzenie kobiet, a ich zdobycie oznaczało spadek emocji i rozpoczęcie nowej pogoni za kolejnym obiektem westchnień. Dopóki żyjemy, zarówno nasz duch jak i ciało, domaga się więcej i więcej. Cóż zrobiłby nasz duch bez słodkich bułeczek na śniadanie?

Chorujemy na tzw. affluenzę, chorobę współczesnej cywilizacji. Jest to "zaraźliwy" i przenoszony ze społeczeństwa na inne społeczeństwo (często o odmiennych kulturach) stan (wirus) przesytu, marnotrawstwa, zadłużenia i niepokojów społecznych, wywołanych obsesyjnym pragnieniem posiadania coraz większej ilości dóbr materialnych, chęci dorównania sąsiadom i pogoni za "amerykańskim snem".

A Herbert siedział nad jedną książką, jeżeli to prawda, co napisał. A jak oszukał?

Zbigniew Herbert
KSIĄŻKA
Ryszardowi Przybylskiemu

(urywek)
Ta książka łagodnie mnie napomina nie pozwala
bym zbyt szybko biegł w takt toczącej się frazy
każe wrócić do początku wciąż zaczynać od nowa

Od pół wieku tkwię po uszy w Księdze pierwszej rozdział trzeci wers VII
I słyszę głos: nigdy nie poznasz Księgi dokładnie
powtarzam literę po literze - ale mój zapał często gaśnie

Cierpliwy głos książki poucza:
najgorszą rzeczą w sprawach ducha jest pośpiech
i jednocześnie pociesza: masz lata przed sobą


Nie mam tych lat przed sobą. A apetyt na książki mam.



Zofia Prysłopska

Kartka z kalendarza   środa 20 marca 2019 » 
Imieniny
Eufemii, Klaudii, Maurycego
Polecamy
34 zwycięzców naszego konkursu!
Komunikat! Zamykamy na czas nieokreślony konkurs "strumieni". Wszystkie wiersze są dostępne w serwisie w zakładce Konkurs. A wszyscy zwycięzcy w linku powyżej.
Lipa Czarnoleska
Stowarzyszenie W Cieniu Lipy Czarnoleskiej