Tyran co wiersze pisał
w sierpniu 2019

W czasie wakacji wielu z nas włóczy się po świecie, niektórzy z niechęcią lecz z przyzwyczajenia. Co w tym świecie można zobaczyć, czego się jeszcze nie widziało? Budynek taki lub inny zawsze jest budynkiem. Góra lub morze zostaje tym samym w każdych okolicznościach, a że czasem przybiera nieco odmienne w szczegółach formy, nic to nie zmienia w istocie rzeczy (góry lub morza).
Jak pokazują statystyki wielu Polaków spędza urlop w Grecji. Grecja to kultura i kolebka demokracji. A jak kultura to i poezja, a jak demokracja to przeciwieństwo tyranii.
Niestety, nic nie jest tak proste, jakbym chciała. Mamy, dajmy na to, wiek szósty przed naszą erą. Gdzie byli nasi przodkowie? Może też w Grecji.
Na wyspie Rodos, gdzie los mnie pognał w tym roku, w VI w p.n.e. rządził tyran Kleobulos. Kowalski byłoby ładniej. Pewnie gniew was ogarnia na myśl o tyranie. Może niektórzy mają tyrana w domu. Jednak tyran w tamtych wiekach choć był władcą silnym, lecz nie był to żaden Mussolini ani gwatemalski Rafael Carrera. Tyrani stali się złymi władcami od czasu Arystotelesa, który wyznaczył im w definicji czynienie zła. Przed Arystotelesem w starożytnej Grecji tyranami byli np. Ajsymneci, mężowie zaufania, których wybierały zmęczone wieloletnią kłótnią rody i ugrupowania polityczne. Kleobulos był tyranem, ale wykształconym, jak na tamte czasy bardzo postępowym. Na przykład uważał, że kobieta powinna współdecydować, za kogo wyjdzie za mąż, powinna się kształcić tak, jak i chłopcy. Za jego czasów państwo kwitło, bo prowadził racjonalną gospodarkę. Zbierał na przykład dodatkową kasę na rozbudowę świątyni w Lindos przy pomocy młodych chłopców. Napisał dla nich pieśni, nauczył ich śpiewać i wysyłał po domach, by zbierali datki.
Jak już jesteśmy przy pieśniach, Kleobulos pisał wiersze, pozostało po nim także wiele krótkich form literackich, tzw. gnomów. {Gnoma (lub gnom) (z gr. gnōmē – rozum, mniemanie) w retoryce lub w literaturze – zwięzłe zdanie wyrażające głębszą myśl, zwykle o charakterze moralnym. - za Wikipedią}.

„Nienawidzić niesprawiedliwości, przestrzegać pobożności”.
„Bierz za żonę niewiastę z równych sobie; jeśli bowiem poślubisz znakomitszą, będziesz miał panów, nie krewnych”.
„W obecności innych ani nie kłócić się z żoną, ani jej zbytnio nie schlebiać. Pierwsze jest gorsze, ale drugie może doprowadzić do utraty rozumu”.
„Nie karać domowników po pijanemu. W przeciwnym razie będziesz uchodził za awanturnika”.
„Córki trzeba wydawać za mąż, kiedy z wieku są jeszcze dziewczętami, z rozumu kobietami; i dziewczęta trzeba kształcić”.
„Przyjacielowi trzeba świadczyć dobro, by był nam jeszcze bardziej przyjacielem. Wroga trzeba czynić przyjacielem”.
„Strzeż się od przyjaciół nagany, od wrogów zasadzki”.


Jak już musi być tyran, to niech to będzie jakiś Kleobulos. Niestety, szanse są niewielkie na takie szczęście.
Kleobulos miał jedno dziecko, córkę Kleobulinę, która też zasłynęła w literaturze i nauce.

Pouczał, że gdy ktoś wychodzi z domu, powinien pomyśleć, co zamierza uczynić, a kiedy wraca, niech pomyśli, co uczynił. Doradzał ciało starannie ćwiczyć. A także chętniej słuchać niż mówić, raczej lubić niż nie lubić się uczyć. Posługiwać się językiem, aby mówić dobrze. Mieć cnotę za swoją towarzyszkę, a zło za wroga. Unikać wyrządzania ludziom krzywd. Nie stosować nigdy przemocy.

No i pisać wiersze, na przykład:

Na grobie Midasa

„Jam jest spiżowa dziewica: spoczywam na grobie Midasa.
Dopóki tryska źródło i smukłe drzewo zakwita,
dopóki słońce świeci i księżyc jaśnieje,
dopóki płyną rzeki i morze brzegi obmywa,
dopóty tkwiąc tu na łzami oblanym grobie
będę obwieszczała przechodniom: tu pogrzebany jest Midas”

Ach, jeszcze jedna istotna informacja: Kleobulos jest zaliczany do grupy tz. Siedmiu mędrców z V i VI wieku. Wiadomość pochodzi od Platona.
A wielbiciele tego światłego tyrana pisali o nim pieśni, na przykład Simonides:

Miniaturka








Któż w pełni rozumu pochwali
mieszkańca Lindos, Kleobulosa,
który płytę nagrobną uznał za równie trwałą
jak woda wiecznie płynąca,
jak kwiatów powroty na wiosnę,
jak światło słońca i złotego księżyca, jak odmęty wzburzonego morza?
Wszakże wszystkie rzeczy stworzone są niczym wobec potęgi
bogów, kamień nawet śmiertelne potrafi rozbić ręce.
Tylko głupiec może tak sądzić.

By dobrym być tyranem, trzeba więc spełnić trzy warunki:
mieć córkę, pisać pieśni i być mędrcem.

Z szacunkiem
Zofia Prysłopska

Kartka z kalendarza   środa 18 września 2019 » 
Imieniny
Ireny, Irmy, Stanisława
Polecamy
34 zwycięzców naszego konkursu!
Komunikat! Zamykamy na czas nieokreślony konkurs "strumieni". Wszystkie wiersze są dostępne w serwisie w zakładce Konkurs. A wszyscy zwycięzcy w linku powyżej.
Polecamy książki
Książka dla poprawienia nastroju, nawet dla nietrunkowych»