O jednym nudnym intelektualiście, do tego "nienaszym"
w lipcu 2019

Ludwig Uhland
Jazda do ukochanej

Nie złam się, kładko, co drżysz trwożnie!
Stój, skało, która zwisasz groźnie!
Trwaj, ziemio, i wy, niebios dziedziny,
Aż do niej zjadę w odwiedziny!

Przełożył
Jerzy Litwiniuk



Byliśmy w Tybindze dużą grupą, kilka lat temu, szukaliśmy śladów Hölderlina, pamiętacie zapewne. Hölderlin, ten szalony poeta, wizjoner, prekursor romantyzmu, tłumaczony był w Polsce wielokrotnie. Urodzony w 1770 r, zmarł w w 1843 w Tybindze, niemiecka Wirtembergia. Obłąkany poeta, nie tylko nas inspirował twórczo.
Siedemnaście lat po Hölderlinie urodził się w Tybindze Ludwig Uhland, zmarł w 1862 r. tamże. Obaj poeci mają swoje groby na tym samym cmentarzu.

Ludwig Uhland to przedstawiciel późnego romantyzmu, jeden z twórców germanistyki. W Polsce prawie nieznany, kilka jego wierszy zostało przetłumaczonych na nasz język, jednak nie doczekał się porządnego zbioru.
Poeta -  jak Hölderlin, związany z Tybingą - jak i on. Przy tym rzeczowy, pracowity, skromny i cieszący się zawsze zaufaniem. Podobno ma nieco krótszą ulicę w Tybindze niż Hölderlin.
W podobnym czasie, w tym samym miejscu poezję tworzyli tak różni synowie Wirtembergii.
Johann Ludwig Uhland urodził się w rodzinie renomowanych uczonych.Zdobył wykształcenie, ożenił się z Emilie Auguste Vischer z Calw, nie mieli potomków. Od młodych lat Johann Ludwig nałożone na niego obowiązki wypełniał z zapałem, wyróżniał się opanowaniem i zamiłowaniem do porządku. Zdobył wykształcenie prawnicze, przez wiele lat był posłem do Landtagu, ale też świetnym wykładowcą literatury na Uniwersytecie, studenci go wprost uwielbiali.
Przy tym był małomównym człowiekiem; jego żona żartowała, że zwykle każda rzecz ma dwie strony, ale ona zna taką, która ma tylko jedną – listy męża. Inna z anegdot mówi, że otrzymał przy wyprowadzce ze Stuttgartu wieniec laurowy, który później powiesił na drzewie w lesie, bo według jego słów przyrodzie bardziej należało się takie wyróżnienie niż jemu. W sprawach społecznych i politycznych był liberalnym demokratą, często w opozycji do rządu.

Jego wiersze były podziwiane, gdy tylko je opublikował. Romantycznemu charakterowi jego wersów i doborem lirycznych tematów (przyroda, średniowiecze) nie powinniśmy dać się zwieść, bo autor tylko w ograniczonym sensie może być uważany za romantyka. Jak pisze K. Gaszyński, małomówność i trzeźwość Uhlanda przejawia się w jego wierszach, skłaniających się w mniejszym stopniu do zachwytów i wylewów uczuć niż do zwartego, plastycznego, precyzyjnego opisu faktów. Jego ton jest prosty i niepatetyczny, często przypominający pieśni ludowe, którymi zajmował się także naukowo.
Jeden z pierwszych wierszy poświęcił kaplicy w Wurmlingen, byłam w tym miesiącu, widziałam tam jego wiersz na tablicy.
Konstanty Gaszyński także pisze o tym, że 26 kwietnia 1862 r. Uhland obchodził swoje 75. urodziny. Razem z nim świętowali ówcześni Niemcy, bo był on dla nich ucieleśnieniem dążenia do jedności narodowej i wolności. W całym kraju sadzono lipy i dęby poświęcone Uhlandowi. Tę popularność obok utworów lirycznych zapewniły mu jego prostolinijność, prawość i poświęcenie dla narodu. W ciągu ostatniego roku życia tybińska korporacja studencka „Germania“ zaoferowała mu wstęgę honorową, którą przyjął z radością.

Nie przyjął natomiast przyznego mu orderu Pour le Mérite oraz Bawarskiego Orderu Maksymiliana za Wiedzę i Sztukę. Wiele podróżował, razem z żoną m.in. odwiedzał klasztor Hirsau (okręg Calw, skąd pochodziła żona), który był dla poety inspiracją do znanego wiersza pt. Umenbaum (Wiąz). Byłam, dziś to doskonale zadbane ruiny.

Jego nastrojowe wiersze zostały spopularyzowane jako pieśni (z muzyką m.in. F. Schuberta, R. Schumanna, F. Liszta, J. Brahmsa). Warto wspomnieć, że Uhland miał wiele sympatii do Polaków, jest autorem wiersza Do Mickiewicza (powstał 1833, pol. przekład w antologii Arsenał pieśni 1954). Mickiewicz się odwdzięczył i w niemieckim tłumaczeniu 'Ksiąg Narodów' znajdziemy dedykację poety:

"Narodowi niemieckiemu w dowód czci najwyższej i wdzięczności za braterskie przyjęcie zgotowane jemu i rodakom jego w ich Pielgrzymstwie.
Jeszcze Polska nie zginęła dzięki narodowi niemieckiemu"
– Adam Mickiewicz"

Ludwig Uhland

Miniaturka




Kaplica

Na wzgórzu, spójrz, jest kaplica,
Poniżej masz dolinę w ciszy,
Wtórując łąkom i źródełkom
Śpiewa słodko maleńki pastuszek.

Posępny dzwon ten spokój zburzył,
Straszy dziecię zmarłych chór;
Pieśni wokoło ucichły wesołe,
Słucha chłopię głosu z gór.

Tam w górę wnosi się do grobu
Tych, którzy byli weseli w dolinie.
Mały pasterzu, chłopcze mój drogi,
Choć raz zaśpiewasz, nim czas twój minie.

(Tłumaczenie własne: Z i A. P)

Miniaturka Miniaturka












ZAKONNICA
(Z UHLANDA)

W klasztornym cichym sadzie
Dziewica blada szła;
Blask srebrzył ją księżyca,
Miłości cicha łza
Toczyła się na lica.

Jak błogo mi, że skonał
Mojego serca kwiat!
Znów serce dlań bić może…
W aniołów pójdzie świat;
Tych kochać wolno Boże!

Przed obraz Marji Świętéj
Powolny sunie krok,
Zkąd światłem rozbłyśnięty,
Łagodny, boży wzrok
Na czystą dziewę spłynął.

Z ufnością i pokojem
Do Marji padła nóg;
Wzrok łez przyćmiony zdrojem,
Na wieki zgasił Bóg,
I z lic zasłonę zwinął.

 Karol Brzozowski

A to Michał Bałucki zaadaptował:

Miniaturka



MNICH I PASTERZ
(Z UHLANDA)

MNICH.
Czemu w tak głuchéj stoisz żałobie
Młody pasterzu pośród tych pól?
Czém i kto zranił tak serce tobie? —
Powiedz — i ja mam w mém sercu ból. —

PASTERZ.
Ty pytasz jeszcze? — Patrz po dolinie,
Po mojéj smutnéj dolinie w krąg —
Na żadnéj kwiatów nie ma drzewinie,
Ni urodzaju nie ma wśród łąk.

MNICH.
O! nie narzekaj — to tylko mrzonka
I twoja boleść i ten żal twój —
Wkrótce zakwitnie kwiatami łąka,
Drzewa się w kwiatów ubiorą rój. —

Lecz moje drzewo — ten krzyż, co szczytnie
Czerni się z dala wśród polnych smug,
Nie zazieleni się, nie zakwitnie,
I konający na drzewie Bóg.

Z szacunkiem
Zofia Prysłopska

Kartka z kalendarza   wtorek 20 sierpnia 2019 » 
Imieniny
Bernarda, Samuela, Sobiesława
Polecamy
34 zwycięzców naszego konkursu!
Komunikat! Zamykamy na czas nieokreślony konkurs "strumieni". Wszystkie wiersze są dostępne w serwisie w zakładce Konkurs. A wszyscy zwycięzcy w linku powyżej.