25. Festiwal Grski im. Andrzeja Zawady

Maria Terlecka-Kys, 01-10-2025

w Ldku-Zdroju

Majestatyczny Plac Mariaski w Ldku-Zdroju oywa kilka razy w roku: na w. Jerzego, patrona miasta, w czasie Midzynarodowego Festiwalu Taca im. Olgi Sawickiej i podczas Festiwalu Grskiego im. Andrzeja Zawady. Dwudziesta pita edycja tego ostatniego odbya si bez zakce, mimo trwajcej pandemii, w dniach 11.09.-20.09.2020. Rozmach organizacyjny budzi podziw. Wrd zaproszonych goci byli nie tylko wiatowej klasy himalaici, ale take autorzy grskich filmw i ksiek. Dziesi festiwalowych dni wypenionych byo seansami filmowymi, spotkaniami, dyskusjami, warsztatami wspinaczkowymi, galami, koncertami. Atrakcyjnie, kolorowo, wiatowo.

Filmy i ksiki poddano konkursowi, a za osignicia we wspinaniu rozdano Zote Czekany, najwaniejsze na wiecie nagrody dla wspinaczy, po raz trzeci rozdane w Ldku-Zdroju, przy czym Polski Zoty Czekan przypad w tym roku Denisowi Urubce.

Dla filmw zjedaj do Ldka fani turystyki grskiej (trekkingu i wspinaczki) z caego kraju, za co ich podziwiam. S to ludzie z pasj, oczytani, wiatowi. Uprawiajcy swoje zawody, ale potraficy si od nich oderwa, by realizowa swoje marzenia.

Jury ksikowe skadao si z uznanych pisarzy, teoretykw i krytykw literackich, wrd nich by Filip Springer. Poniewa kilka lat temu zachwyciam si jego "Miedziank", wziam udzia w kilku spotkaniach z nim, pilnie notujc, co ma do powiedzenia.

Na konkurs przysano ponad czterdzieci ksiek. Czonkowie jury musieli przebrn przez ich lektur, co nie byo ani atwe (ilo), ani, idc za ich ocen, bardzo przyjemne (jako). Z rozmowy, w ktrej brali udzia prof. Ewa Grzda, Filip Springer i Micha Noga, wynikao, e ksiek, take grskich, powstaje za duo. Wielu wspinaczy siga po piro, by utrwali swoje przeycia, stawiajc siebie w centrum. Gry jako takie pozostaj w tle. Autorzy, nie majc warsztatu pisarskiego, czsto zapominaj o konstrukcji i strukturze. A poniewa zarwno gry jak i druk s dostpne bardziej ni kiedy, ksiek powstaje duo.
By moe za duo.

Jest na nie zapotrzebowanie, czytelnik szuka osobistych dowiadcze, a nie wycznie literackiego poziomu. W tym duchu zabraa gos jedna z uczestniczek spotkania, za co dostaa brawa publicznoci, lekko zdegustowanej narzekaniem jurorw.

O tym, e wydawcy oszczdzaj na korekcie i redakcji, zatrudniajc niewaciwe osoby, gorzko mwia Beata Sama, krytyczka literacka (czy to poprawnie po polsku?), przypominajc, e pierwszym warunkiem (ale nie jedynym) do napisania ksiki jest znajomo poprawnej polszczyzny. Ponadto trzeba zada sobie pytanie, kim jestem, eby napisa ksik, co mam takiego do powiedzenia, czego nie zrobili ju inni. Pokornie przyj krytyk, bo moe ona ubogaci i autora i ksik.

Pawe Drozd, dziennikarz, wrd elementw dobrej ksiki grskiej poza emocjonalnym zaangaowaniem, kontekstem, wok ktrego dzieje si dana historia oraz przeciwnociami do pokonania, wymieni take wgld za zamknite drzwi. Mia odwag zwrci uwag na fakt, e czytelnik lubi podglda swoich bohaterw, w tym przypadku ludzi gr, w ich codziennych, moe nawet intymnych sytuacjach.
Nagrod Grand Prix otrzymaa ksika Adama Robiskiego "Kiczery. Podrprzez Bieszczady”, co bardzo mnie ucieszyo, bo znam ju jego "Hajstry", na ktry to tajemniczy tytu natrafiam szukajc w sieci informacji o uku Muakowskim. W uzasadnieniu prof. Ewa Grzda podkrelia wysoki kunszt pisarski autora, estetyk i niebanalne podejcie do tematu. Kto czyta, ten wie…

Pogoda dopisaa, ale wieczory i noce byy juz bardzo zimne. Mimo to benefis Krzysztofa Wielickiego, trwajcy 3 godziny, przycign tumy. "Jego Wielicko" - jak go wielokrotnie nazywaa prowadzca - zaprosi swoich przyjaci, ci opowiadali anegdoty. Byo wielojzycznie, dowcipnie, ciekawie. Krzysztof Wielicki okaza si wspaniaym rozmwc, gawdziarzem, nie tylko przy okazji swojego benefisu. Ten mocarz wiatowego himalaizmu z wielkim dystansem do siebie i swoich osigni przytoczy sowa ony: "Ty to mocny jeste, ale w gbie…"

Wywiad z nieyjcym juz patronem festiwalu Andrzejem Zawad w bardzo ciekawej formie (animacja + jego wypowiedzi, do ktrych dopasowano pytania) by niebanaln atrakcj. Pomnik Zawady, odsonity przez jego on Ann Milewsk, sprawi, e pozostanie on dobrych duchem tego miejsca na zawsze.

No i gale: rozdania Zotych Czekanw, nagrd za ksiki i filmy grskie.

Publiczno nie odpucia adnego wydarzenia. Zaliczaa filmy, spotkania, dyskusje, kupowaa ksiki grskie, a take gadety: koszulki, smycze, czapki, kominy. Byo gdzie je i co pi. Namioty, kramy, budy, stoiska. Wystawy fotograficzne, synny jeleniogrski Jelcz, ktrym jechano na pierwsz wypraw w Himalaje w 1979 roku.

Ldek kocham od dawna, po raz pierwszy uczestniczyam w Festiwalu Grskim.
Z wielk satysfakcj.

P.S. Najlepszy film: Grand Prix i nagroda publicznoci: Piano to Zanskar. Zainteresowanych pen list odsyam do internetu.

Mogabym jeszcze dugo opowiada… O spotkaniu z Andrzejem Stasiukiem, o wywiadzie z Denisem Urubk. Denis zapiewa przy akompaniamencie gitary, bo by w szkole artystycznej i czuje si artyst. Ma kilka domw, ale w Polsce mieszka w Zbkowicach lskich, a wspina si jedzi na skaki Szczytnika. Stasiuk pije kaw rozpuszczaln i za to jeszcze bardziej go lubi.
A w podry tak mu si tej kawy chce, e zalewa j jeszcze zimn wod.